12 I Ezempilo
Friday, 30 January 2026
Kubalulekile kwabesifazane ukuhlale behlolelwa umdlavuza ukuze balashwe uma usheshe watholakala
Ezempilo: noDkt Nqobile Sithole-Mhlongo
UMDLAVUZA womlomo wesibele-tho uyisifo eselaphekayo uma sitholakala kusenesikhathi ngokuhlolwa (Pap smear), nokugonywa nge-HPV.
Usaqhubeka nokuba yinkinga enkulu yezempilo yomphakathi, ikakhulukazi emazweni asathuthu-ka. Iningi lezigameko lidalwa wukutheleleka okuqhubekayo
ngeHuman Papillomavirus (HPV), okuyigciwane elitheleleka ngokocansi.
Uma izinguquko ezingajwayelekile zamaseli zitholakala kusenesikha-thi, zingelashwa ngaphambi kokuba zibe wumdlavuza.
Yingakho ukwazisa umphakathi, ukugoma, nokuhlolwa njalo kubalulekile ekunciphiseni izinga lalo mdlavuza nokusindisa impilo.
Abesifazane aba-HIV+ basengcupheni yalo mdlavuza
Emhlabeni wonke, umdlavuza womlomo wesibeletho ungowesine ngokuvama kwabesifazane, kanti kubikwe izigameko ezintsha, ezibalelwa ku-660 000, nokufa okungaba wu-350 000 ngo-2022.
Iningi lalokhu kwenzeka ezindaweni lapho ukufinyelela ezinsizeni zokugoma nokuhlolwa, kungenele.
Abesifazane abaphila ne-HIV, basengozini enkulu yokuthola lo mdlavuza, okukhombisa ukubaluleka kwezinhlelo zokuwunqanda .
Izibalo zaseNingizimu Afrika ngomdlavuza wesibeletho
NgokweWorld Health Organisation (WHO), ithi:
• Umdlavuza womlomo wesibeletho ungomunye wemidlavuza evame kakhulu kwabesifazane baseNingizimu Afrika, futhi uvame ukuba ngowesibili ngemuva komdlavuza webele.
• Kubalwa ukuthi abesifazane abangaphezu kuka-10 000, batholakala benalo mdlavuza minyaka yonke, kanti izinkulungwane ziyashona ngenxa yawo.
• Ngenxa yokwanda kwe-HIV nezinye izifo, izinga lomdlavuza womlomo wesibeletho eNingizimu Afrika liphezulu kunesilinganiso somhlaba jikelele.
• Ukugoma nge-HPV (esesithombeni esingezansi), kufakiwe ohlelweni lukazwelonke lokugoma, ikakhulukazi ukuvikela amantombazane ngapha-mbi kokuba atheleleke ngegciwane.
• Nakuba ukuvimbela nokutholakala kusenesikhathi, kunganciphisa kakhulu ubungozi balesi sifo, ukuhlolwa nokwelashwa ngesikhathi kusenenselelo kwezinye izindawo.
Imibuzo ewu-5 Yokukhulisa Ulwazi Emphakathini
1. Uyini umdlavuza womlomo wesibeletho, futhi ubangelwa yini?
I-Human Papiloma Virus yisifo esithathelana ngokocansi. Le virus ibangela izinguquko kwizakhamzimba (body cells) zomlomo wesibeletho eziholela emdlavuzweni.
2. Kungani kubalulekile ukugonywa nge-HPV, futhi ngubani okufanele agonywe?
Ikakhulukazi amantombazane asakhula kubalulekile ukuvimbela lo mdlavuza ngohlelo lwe-WHO.
Noma ngubani ofisa ukugoma, kungaba ngowesilisa noma ngowesifazane, uyakwazi ukuya emtholampilo ozimele emuva kokuhlanganisa iminyaka ewu-45.
3. Abesifazane kufanele bawuhlole kanjani umdlavuza womlomo wesibeletho?
IPap smear ibalulekile kubantu besifazane abasebudlelwaneni bezocansi noma ngabe baneminyaka emingaki.
4. I-HIV iyithinta kanjani ingozi yokuthola umdlavuza womlomo wesibeletho?
Abesifazane abaphila ne-HIV, basengozini enkulu yokutheleleka nge-HPV nokuthuthuka komdlavuza. Kumele bahlolwe, futhi benze iPap smear minyaka yonke.
5. Imiphakathi ingasiza kanjani ekuvikeleni umdlavuza womlomo wesibeletho?
Khuthaza ukwesekwa kokugoma, ukuzibandakanya ocansini oluphephile, ukuhlolwa iPap smear, nokuthola usizo lwezempilo kusenesikhathi.
@drnqobilesa (Facebook, Instagram)
WellnessCentre Group (Nkandla, Umhlanga)
ethekwiniwc01@gmail.com